Springe direkt zu Inhalt

Τὸ Corpus Coranicum Christianum

   


 

Τὸ Corpus Coranicum Christianum (CCC) ἐξετάζει τὸ Κοράνι καὶ τὴν πρόσληψή του ὑπὸ τὸ πρίσμα τοῦ Χριστιανισμοῦ. Γιὰ τὸ σκοπὸ αὐτὸ, οἱ συριακές, οἱ ἑλληνικὲς και οἱ λατινικὲς μεταφράσεις τοῦ Κορανίου ἀπὸ τὸν χριστιανικὸ χῶρο (7ος – 13ος αἰ.), θὰ ἀποτελέσουν ἀντικείμενο ἐξέτασης καὶ φιλολογικῆς ἐπεξεργασίας σὲ μία βάση δεδομένων ἀνοικτῆς πρόσβασης. Κατόπιν, ἀφοῦ σχολιαστοῦν βάσει ἰσχυόντων ἀποδεκτῶν ἐρευνητικῶν προτύπων, θὰ τεθοῦν στὴ διάθεση τόσο τῆς ἐπιστημονικῆς κοινότητας ὅσο καὶ τοῦ εὐρύτερου κοινοῦ. Ἡ διεπιστημονικὴ προσέγγιση σὲ αὐτὴ τὴν ἔρευνα καθιστᾶ δυνατὴ μία βασισμένη σὲ ἱστορικὰ καὶ φιλολογικὰ κριτήρια ἐξέταση τῆς διαμόρφωσης καὶ τῆς ἀνάπτυξης τῆς εἰκόνας τοῦ Ἰσλὰμ στὴ Βυζαντινὴ Ἀνατολὴ καὶ τὴ Λατινικὴ Δύση. Μέσω αὐτῆς τῆς διαδικασίας, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνιχνευθοῦν οἱ ἀπαρχὲς κοινῶν τόπων καὶ στερεοτύπων τῆς χριστιανικῆς ἀντίληψης περὶ Ἰσλάμ, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐγγενῆ στὶς ὑπὸ ἐξέταση πηγές. Αὐτὴ ἡ ἱστορικὴ ἀνασυγκρότηση θὰ ἀποτελέσει τὴ βάση γιὰ ἕναν ἐπιστημονικὸ δημόσιο λόγο μὲ τὸ Ἰσλάμ.

 


 

Ἱστορικὸ καὶ ἐξέλιξη τοῦ Corpus Coranicum Christianum

 

Πρόγραμμα ἠλεκτρονικῆς ἐκμάθησης «Digitale Erschließungs- und Editionsmethoden in den Philologien des Christlichen Orients: vom Handschriftendigitalisat zur Digitalen Edition (<xml/>)» [ψηφιακὲς μέθοδοι ἐπιστημονικῆς τεκμηρίωσης καὶ μεθοδολογίας τῶν ἐκδόσεων στὶς φιλολογίες τῆς χριστιανικῆς ἀνατολῆς: ἀπὸ τὴν ψηφιοποίηση χειρογράφων στὴν ψηφιακή τους ἔκδοση (<xml/>)] (Ἰούνιος 2019) Workshop „Preliminary Considerations on the Corpus Coranicum Christianum. The Qur’an in Translation – A Survey of the State-of-the-Art“ (5.–7. Δεκ. 2018) Χρηματικὴ Πρωτοβουλία τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐρευνῶν (FUBerlin 2017) Πανεπιστημιακὲς παραδόσεις «Philologische Grundlagenarbeit» (Φιλολογικὲς βάσεις) καὶ «Digitale Editionsmethoden» (Μεθοδολογία ψηφιακῶν ἐκδόσεων) (2017/18) Ἔκτακτη χρηματοδότηση διδακτικοῦ ἔργου γιὰ τὸ μάθημα «Μεθοδολογία ψηφιακῶν ἐκδόσεων» ἀπὸ τὸ Τμῆμα Φιλοσοφίας καὶ Ἀνθρωπιστικῶν Ἐπιστημῶν (FUBerlin 2017) Διδακτικὸ πρόγραμμα «Ψηφιοποίηση τῆς Φιλολογίας — Τὸ Corpus Coranicum Christianum» (2016/17) Ἐρευνητικὲς πρακτικὲς ἀσκήσεις ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψη τοῦ κ. Μανώλη Ulbricht (ἀπὸ τὸ 2014) Διδακτορικὴ Διατριβὴ «Coranus Graecus. Ἡ παλαιότερη σωζόμενη μετάφραση τοῦ Κορανίου στὴν ‘’Ἀνατροπὴ τοῦ Κορανίου’’ τοῦ Νικήτα Βυζάντιου. Εἰσαγωγή - Κείμενο - Μετάφραση - Σχόλια» (2012-2015) Πτυχιακὴ Ἐργασία «Ἀποσπάσματα μίας ἑλληνικῆς μετάφρασης τοῦ Κορανίου» (2009-2010)

 


 

Σημεῖο ἐκκίνησης τοῦ Corpus Coranicum Christianum (CCC) εἶναι ἡ διατριβὴ τοῦ Μανώλη Ulbricht (PhD) „Coranus Graecus“, ὅπου ἡ ἀρχαιότερη μετάφραση τοῦ Κορανίου ἐξετάζεται φιλολογικὰ καὶ ἀναλύεται στὸ πλαίσιο τοῦ εὐρύτερου πολιτισμικοῦ συγκειμένου τῆς ἐποχῆς. Παράλληλα μὲ τὴν ἔντυπη ἔκδοση, δημιουργήθηκε μία «Ψηφιακή ἔκδοση τοῦ Coranus Graecus» σύμφωνα μὲ τὴν προσανατολισμένη στὴν ἔρευνα διδασκαλία τοῦ Freie Universität στὸ Βερολίνο. Ἡ ψηφιακὴ σημειοθέτηση τοῦ χειρογράφου ἔγινε κατὰ τὰ πρότυπα τοῦ ἀκαδημαϊκοῦ πρότζεκτ Corpus Coranicum σύμφωνα μὲ τὴν γλώσσα σήμανσης TEI-XML (κατευθυντήριες γραμμὲς p5) γιὰ τὴ διευκόλυνση πιθανῶν συνεργιῶν. Ὁ στατικὸς ἱστότοπος τοῦ ἀποτελέσματος παρουσιάστηκε στὸ πανεπιστήμιο FU Berlin (14.07.2015), ἐνῶ διατίθεται καὶ ὡς beta ἔκδοσή του.

Ὑπὸ τὴ διεύθυνση τοῦ Μανώλη Ulbricht καὶ μὲ γνώμονα τὸν ἐρευνητικὸ προσανατολισμὸ τῆς διδασκαλίας τοῦ Freie Universität τοῦ Βερολίνου, θὰ προσφέρεται τακτικὰ ἐπιστημονικὴ ἐπιμόρφωση, ποὺ ἀντανακλᾶ τὴ θεματικὴ ἑστίαση τῆς ἔρευνας στὸν διαθρησκευτικὸ διάλογο. Τὸ ἐρευνητικὸ πρότζεκτ τοῦ Τμήματος Βυζαντινῶν σπουδῶν «Ψηφιοποίηση τῆς φιλολογίας — τὸ Corpus Coranicum Christianum» τιμήθηκε πρόσφατα (09.02.2017) ἐπισήμως μὲ τὴ δεύτερη θέση στὸ πλαίσιο τῆς ἀπονομῆς τῶν βραβείων Teaching Awards 2016 ἀπὸ τὸν πρόεδρο τοῦ Freie Universität τοῦ Βερολίνου (Prof. Dr. Peter-André Alt), ἐνῶ ἀπὸ τὸ χειμερινὸ ἐξάμηνο τοῦ 2017/18 ἔχει προσφερθεῖ ὡς διεπιστημονικὸ σεμινάριο (Κωδικὸς No. 16280 καὶ 16283) σὲ σπουδαστὲς διαφόρων Τμημάτων τοῦ πανεπιστημίου.

Σημεῖο ἀναφορᾶς τοῦ Corpus Coranicum Christianum εἶναι τὸ Corpus Coranicum (Ἀκαδημία Ἐπιστημῶν Βερολίνου-Βραδεμβούργου [BBAW], Καθηγήτρια A. Neuwirth), τὸ ὁποῖο ἐπικεντρώνεται στὰ ἀραβικὰ χειρόγραφα τοῦ Κορανικοῦ κειμένου. Ἡ προϋπάρχουσα τεχνικὴ ὑποδομὴ τοῦ Corpus Coranicum θὰ πρέπει νὰ υἱοθετηθεῖ, στὸν βαθμὸ ποὺ αὐτὸ εἶναι δυνατόν, ἀφενὸς γιὰ τὴ διευκόλυνση πιθανῶν συνεργιῶν στὸ μέλλον, ἀφετέρου γιὰ τὴ διεύρυνση τοῦ ἐπιστημονικοῦ πεδίου τοῦ προγράμματος τῆς Ἀκαδημίας Βερολίνου-Βραδεμβούργου σχετικὰ μὲ τὴν ἔρευνα περὶ χριστιανικῶν ἀναγνώσεων τοῦ Κορανίου. Στὴ συνέχεια θὰ πρέπει νὰ ἀναζητηθεῖ τὸ κατάλληλο χρηματοδοτικὸ σχῆμα γιὰ τὴν ὑποστήριξη τοῦ προγράμματος Corpus Coranicum Christianum.

 

Ἡ δομὴ τοῦ προγράμματος ἀντιστοιχεῖ στὸν σχετικὸ γλωσσικὸ ἐπιμερισμό: τὸ Corpus Coranicum Christianum (CCC) θὰ ἀποτελεῖται ἀπὸ τὰ ὑποέργα Corpus Coranicum Syriacum (CCS), Corpus Coranicum Byzantinum (CCB) καὶ Corpus Coranicum Latinum (CCL). Μὲ τὸν τρόπο αὐτὸ ἐξασφαλίζονται ὁ ἐντοπισμὸς πιθανῶν διαφορῶν ἢ ἀναλογιῶν στὶς μεταφράσεις τοῦ Κορανίου ἀνάλογα μὲ τὴ γλώσσα καὶ ἡ ἀπρόσκοπτη, ἐρευνητικὴ ἀξιοποίηση τῆς κάθε μιᾶς ξεχωριστὰ ἀπὸ τὸ ἀντίστοιχο ὑποέργο.

Ἡ σύγκριση τῶν ἐρευνητικῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ὑποέργων ἀποτελεῖ τὴν ἑπόμενη φάση τῆς ἔρευνας. Συνδετικὸ στοιχεῖο τους εἶναι τὸ χριστιανικὸ ὑπόβαθρο, ἀπὸ τὸ ὁποῖο προέκυψαν οἱ μεταφράσεις τοῦ Κορανίου καὶ οἱ συνακόλουθες ἑρμηνεῖες τοῦ κορανικοῦ κειμένου. Λόγω τῆς ἐν μέρει πολὺ πρώιμης σύνθεσής τους (7ος – 9ος αἰώνας) πρέπει νὰ θεωρηθοῦν ἰσότιμα μὲ ἢ συμπληρωματικὰ πρὸς τὴν (μέχρι τοῦδε) γνωστὴ μουσουλμανική-ἀραβικὴ λογοτεχνία περὶ τοῦ θέματος. Σὲ ἀντίθεση μὲ τὸ Corpus Coranicum (CC), τὸ ὁποῖο ἀσχολεῖται ἀποκλειστικὰ μὲ τὴ μουσουλμανικὴ παράδοση τοῦ Κορανίου, στὸ Corpus Coranicum Christianum θὰ συγκριθοῦν γιὰ πρώτη φορὰ συστηματικὰ μὴ μουσουλμανικὲς προσλήψεις καὶ μετασχηματισμοὶ τοῦ Κορανίου μεταξὺ τῶν διαφόρων χριστιανικῶν πολιτισμικῶν τομέων καὶ θὰ ἐξεταστεῖ συνοπτικὰ ἡ σχέση μὲ τὴν ἰσλαμικὴ κατανόηση τοῦ Κορανίου.

Τὰ ἀποτελέσματα τῆς γλωσσικῆς, πολιτισμικῆς καὶ θεολογικῆς ἀνάλυσης θὰ καταγραφοῦν μὲ μορφὴ διαφόρων σχολίων/σημάνσεων, ὥστε νὰ καταστοῦν συνοπτικῶς συγκρίσιμα καὶ γενικῶς κατανοητά. Ἐπιπρόσθετα, οἱ ἐπιστημονικὲς μεταγραφὲς τῶν ψηφιοποιημένων χειρογράφων θὰ μετατραποῦν σὲ δεδομένα XML καὶ στὴ συνέχεια, ἀκολουθώντας κοινὲς παραμέτρους γιὰ ὅλες τὶς γλῶσσες μὲ βάση τὶς παραπάνω προδιαγραφές, θὰ ἀναλυθοῦν καὶ θὰ σχολιαστοῦν. Κατὰ τὴν περαιτέρω ἐπεξεργασία τους θὰ ἐφαρμοστοῦν διάφορα ἐπίπεδα σχολιασμοῦ, ἐνῶ τὰ κείμενα θὰ συγκριθοῦν συνοπτικὰ. Ἡ ἀνεύρεσή τους θὰ εἶναι δυνατὴ μέσω ἀναζήτησης πλήρους κειμένου, καθὼς καὶ μητρώου. Σὲ ὅ,τι ἀφορᾶ στὴ βιωσιμότητα καὶ τὴ μακροπρόθεσμη ἀρχειοθέτηση τῶν δεδομένων, θὰ προσφύγουμε σὲ ἤδη ὑπάρχοντα μοντέλα καὶ τυποποιημένες διεπαφές. Ἔτσι, ἡ σήμανση θὰ πραγματοποιηθεῖ κατὰ τὰ πρότυπα τῆς τεχνολογίας XML-TEI ἐπιτρέποντας στὴ συνέχεια τὴν ἐπεξεργασία τῶν κειμένων μὲ σχετικὲς τεχνολογίες, ὅπως τὸ XSLT καὶ τὸ XQuery.

 

 


 

διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου: corpus.coranicum.christianum@klassphil.fu-berlin.de