Navigation/Menü: Links auf weitere Seiten dieser Website sowie Banner
Kommentierte Reprintausgabe der Hauptwerke von Athanasius Kircher
Im Rahmen des von der Gerda Henkel Stiftung geförderten Projekts entsteht ab Herbst 2009 eine umfassend wissenschaftlich eingeleitete und kommentierte Reprintausgabe der Hauptwerke von Athanasius Kircher (1602-1680). Geleitet wird das Projekt von Prof. Dr. Anne Eusterschulte, Prof. Dr. Wilhelm Schmidt-Biggemann und Prof. Dr. Dr. Olaf Breidbach (Friedrich-Schiller-Universität Jena). Wissenschaftlicher Mitarbeiter ist Dr. des. Johannes Thumfart.
Athanasius Kircher ist eine Schlüsselfigur der Wissenschaftsgeschichte und Wissenskultur des 17. Jahrhunderts. Das enzyklopädische Schriftcorpus des barocken Universalgelehrten und Jesuiten dokumentiert nicht nur den Gesamtwissensstand seiner Zeit, sondern repräsentiert ein Modell von Wissensorganisation und -neuordnung, dessen herausragende Bedeutung sich erst erschließt, wenn die Verschränkung von verschiedenen Wissensformen (christliche Offenbarungslehre, pagane Weisheitslehren, Wissenschaftstheorie, praktische Wissenschaft, Kunsttheorie, Altertumskunde) in den Blick genommen wird.
Aus der Perspektive der gegenwärtigen wissenschaftshistorischen, philosophisch-theologischen und kulturwissenschaftlichen Forschung ist Kirchers Werk besonders relevant. Es zeichnet sich aus durch Interdisziplinarität, die Organisation von Wissenschaft in internationalen Netzwerken, sowie die Wissensrepräsentation im Zusammenhang von Text und Bildmedien.
Das Forschungs- und Editionsprojekt macht die Hauptwerke Athanasius Kirchers in einer Reprint-Edition mit ausführlicher wissenschaftlicher Einleitung erstmals wieder in Buchform zugänglich. Die wissenschaftlichen Einführungen und Kommentare sollen auf Deutsch und Englisch verfasst werden, um dem internationalen Interesse an diesem Werkbestand Rechnung zu tragen.
Geplant sind zwölf Bände (z. T. bis zu 1000 Faksimile-Seiten), die ab 2010 kontinuierlich erscheinen. Die Drucklegung der beiden ersten Bände soll noch im Jahr 2010 stattfinden.
Das wissenschaftliche Begleitprogramm wird Anfang Februar mit einer in Jena stattfindenden Tagung zum Problem der Universalgeschichte eingeleitet. Zum Abschluss der ersten Projektphase ist eine internationale Kircher-Tagung geplant (Mitte/Ende 2011), in deren Rahmen die ersten Bände der Edition vorgestellt werden. Begleitend zur laufenden Forschungs- und Editionsarbeit sind Arbeitsgespräche / Workshops in Kooperation mit dem Interdisziplinären Zentrum Mittelalter – Renaissance- Frühe Neuzeit im jährlichen Rhythmus geplant. Zum Abschluss der zweiten Projektphase ist eine große Kircher-Ausstellung im Ernst-Haeckel-Haus der Universität Jena in Kooperation mit der Freien Universität Berlin sowie dem Max-Planck-Institut für Wissenschaftsgeschichte Berlin und dem Laboratorium Aufklärung (Universitäten Halle/Jena) geplant.
Programm
Band 1: Magnes, sive de Arte Magnetica libri tres, Romae, Ex Typographia Ludouici Grignani, 1641, 4°, pp. 916.
Band 2: Ars magna lucis et umbrae in mundo, atque adeo universa natura, vires, effectusque uti nova, ita varia novorum reconditiorumque speciminum exhibitione, ad varios mortalium usus, panduntur, Romae, ex Typographia Ludovici Grignani, 1646, fol., pp. 935.
Band 3: Musurgia Universalis, sive Ars Magna consoni et dissoni in X libros digesta. Qua Vniversa Sonorum doctrina, et Phylosophia, Musicaeque tam theoricae, quam practicae scientia, summa varietate traditur; admirandae Consoni, et Dissoni in mundo, adeoque Universa Natura vires effectusque, vti noua, ita peregrina variorum speciminum exhibitione ad singulares usus, tum in omnipoene facultate, tum potissimum in Philologia, Mathematica, Physica, Mechanica, Medecina, Politica, Metaphysica, Theologia aperiuntur et demonstrantur, Romae, Ex Typographia Haeredum Francisci Corbelleti, Anno Iubilaei, 1650, fol., pp. XXV-690; Tomus II. Qui continet In Lib. VIII Musicam Mirificam. in Lib. IX Magiam Consoni et Dissoni. in Lib. X Harmoniam Mundi, Romae, Typis Ludovici Grignani, Anno Iubilaei 1650, pp. 462 (Nachdruck Hildesheim, Georg Olms Verlag, 1970, Einleitung: Ulf Scharlau, pp. xxxii+XXV+690+462).
Band 4: Oedipus Aegyptiacus. Hoc est Vniversalis Hieroglyphicae Veterum Doctrinae temporum iniuria abolitae instauratio, Tomus I, Romae, Ex Typographia Vitalis Mascardi, 1652, fol., pp. 424; Tomus II, Romae...(ut supra), 1653, fol., pp. 440; Tomus II pars altera, Romae...(ut supra), 1653, fol., pp. 546; Tomus III, Romae...(ut supra), 1654, fol., pp. 590.
Band 5: Itinerarium exstaticum qvo mvndi opificivm id est Coelestis expansi, siderumque tam errantium quam fixorum natura, vires, proprietates, singulorumque compositio et structura, ab infimo Telluris globo, vsque ad vltima Mundi confinia, per ficti raptus integumentum explorata, noua hypothesi exponitur ad veritatem Interlocutoribus Cosmiele et Theodidacto, Romae, Typis Vitalis Mascardi, 1656, 4°, pp. 464; Iter Extaticum II. Qui et Mundi Subterranei Prodromus dicitur. Qvo Geocosmi opificium sive terrestris Globi Structura, vna cum abditis in ea constitutis arcanioris Naturae Reconditorijs, per ficti raptus integumentum exponitur ad veritatem. In III Dialogos distinctum, Romae, Typis Mascardi, 1657, 4°, pp. 237.
Band 6: Mundus subterraneus, In XII Libros digestus; quo Divino Subterrestris Mundi Opificium, mira Ergasteriorum Naturae in eo distributio, verbo pantamorphon Protei Regnum, Universae denique Naturae Majestas et divitiae sumina rerum varietate exponuntur Abditorum effectuum causae acri indagine inquisitae demonstrantur; cognitae per Artis et Naturae conjugium ad humanae vitae necessarium usum vario experimentorum apparatu, necnon novo modo, et ratione applicantur, Amstelodami, Apud Joannem Janssonium et Elizeum Weyerstraten, 1665, fol., 2 vol., pp. 346 et 487.
Band 7: Arithmologia sive De abditis Numerorum mysteriis Qua Origo, Antiquitas, et fabrica Numerorum exponitur; abditae eorundem proprietates demonstrantur; Fontes superstitionum in Amuletorum fabrica aperiuntur; Denique post Cabalistarum, Arabum, Gnosticorum, aliorumque magicas impietates detectas, vera et licita numerorum mystica significatio ostenditur, Romae, Ex Typographia Varesij, 1665, 4°, pp. 301 und Tariffa Kircheriana sive Mensa Pythagorica expansa; Ad Matheseos quaesita accommodata per quinque columnas, quarum numeri in fronte sunt multiplicantes, et in prima columna dicuntur multiplicandi. R.Q.C. ubicumque occurrunt significant Radices, Quadrata, et Cubes in trauersa numerorum Serie, Romae, Typis et Sumptibus Nicolai Angeli Tinassij, 1679, 8°, pp. 400. Anhang: Erstveröffentlichung des handschriftlichen Manuskriptes Institutiones mathematicae, Würzburg 1630, 8°, 186 pp.
Band 8: Obeliscus Pamphilius, hoc est, interpretatio Nova et huiusque intentata Obelisci Hieroglyphici Quem non ita pridem ex Veteri Hippodromo Antonini Caracallae Caesaris, in Agonale Forum Transtulit, integritati restituit, et in Vrbis Aeternae ornamentum erexit Innocentius X. Pont. Max. in quo post varia Aegyptiacae, Chaldaicae, Hebraicae, Graecanicae Antiquitatis, doctrinaeque qua Sacrae, qua Profanae monumenta, Veterum tandem Theologia, hieroglyphicis inuoluta symbolis, detecta e tenebris in lucem asseritur, Romae, Typis Ludovici Grignani, Anno Iubilaei 1650, fol., pp. 560.
Band 9: Ars Magna Sciendi, In XII Libros Digesta, qua nova et universali Methodo Per Artificiosum Combinationum contextum de omni re proposita plurimis et prope infinitis rationibus disputari, omniumque summaria quaedam cognitio comparari potest, Amstelodami, Apud Joannem Janssonium a Waesberge, et Viduam Elizei Weyerstraet, 1669, fol., pp. 482.
Band 10: Latium, id est Nova et parallela Latii tum veteris, tum novi descriptio, qua quaecumque vel natura, vel veterum Romanorum ingenium admiranda effecit, geographico-historico-physico ratiocinio, iuxta rerum gestarum temporumque seriem exponitur et enucleatur, Romae, 1669, fol. (altra ed.: Amstelodami, Apud Joannem Janssonium a Waesberge et Haeredes Elizei Weyerstraet, 1671, fol., pp. 263)
und China Monumentis, qua Sacris qua profanis, nec non naturae et artis spectaculis, aliarumque rerum memorabilium argumentis illustrata, Romae, Typis Varesij, s.d., fol. (andere Ed.: Amstelodami, apud Joannem Janssonium a Waesberge et Elizeum Weyerstraet, 1667, fol., pp. 237.
Band 11: Arca Noë in tres libros digesta, Quorum I. de rebus, quae ante Diluvium, II. De iis, quae ipso Diluvio ejusque duratione, III. De iis, quae post Diluvium a Noëmo gesta sunt. Quae omnia Nova Methodo, nec non Summa Argumentorum varietate, explicantur, et demonstrantur, Amstelodami, Apud Joannem Janssonium a Waesberge, 1675, fol., pp. 240.
und Turris Babel, sive Archontologia qua Primo Priscorum post diluvium hominum vita. mores rerumque gestarum magnitudo, Secundo Turris fabrica civitatumque exstructio, confusio linguarum, et inde gentium transmigrationis, cum principalium inde enatorum idiomatum historia, multiplici eruditione describuntur et explicantur, Amstelodami, Ex Officina Janssonio-Waesbergiana, 1679, fol., pp. 219.
Band 12: Musaeum Kircherianum, sive Musaeum A. P. Kirchero in Collegio Romano Societatis Iesu Jam Pridem Incoeptum Nuper restitutum, auctum, descriptum, & Iconibus illustratum, a Philippo Buonanni, Romae: Plachus 1709, fol., pp. 522, 172 Ill. 2° und »Vita a semetipso conscripta«, Augustae Vindelicorum, Typis Utzschneiderianis, 1684.
Zunächst wird die Drucklegung von Band 4 vorbereitet.